LES PERSONNAGES
LE PERSONNAGE COMME SIGNE
Il convient de prendre conscience qu'un personnage n'est pas une personne, même si la conception du personnage renvoie à la conception historique de la personne. C'est un signe littéraire composé à l'aide de procédés plus ou moins conventionnels qui se traduisent dans des indices textuels. Au départ, ce signe est souvent vide ; il se charge de sens, de valeur progressivement au fil du texte ; c'est souvent seulement à la fin du roman qu'il est fixé, déterminé à la fois par des séries d'informations et de transformations ou évolutions. Le fonctionnement du signe personnage est ainsi quelque peu cumulatif : des informations sur le personnage sont ainsi progressivement accumulées ; dans l'incipit de l'Assommoir de Zola, Gervaise et Lantier ne sont qu'un prénom féminin et un patronyme : « Gervaise avait attendu Lantier jusqu'à deux heures du matin.» Autour de ces signes vont s'agréger des significations, souvent rapidement (cadre des portraits, des scènes...).
Le personnage
représente aussi bien un type social,un
caractère, une force mythique qu'une idée. Si le personnage de
roman veut donner l'illusion de la personne réelle, surtout depuis Balzac,
il est caractérisé, constitué avec des procédés.
En effet, le personnage peut être d'abord :
Et, bien sûr, un caractère, une psychologie fixe ou évolutive. |
«Gervaise et Coupeau, ouvrier zingueur, mangeaient ensemble une
prune à l'Assommoir » |
LE SYSTEME DES PERSONNAGES
Les
personnages d'un récit fictif forment un système, c'est
à dire un ensemble organisé selon une structure ; une partie
du signifié d'un personnage, de sa valeur provient de sa place dans un
ensemble, de sa relation avec les autres personnages du récit
; il entre dans des rapports d'opposition ou d'identité
avec eux. Pour dégager cette structure, il faut classer les personnages
et identifier des critères pertinents..
Divers classements sont possibles,
selon :
La
grille est à bâtir empiriquement à partir du texte, de ses
données. Il faut commencer par une observation objective et ne pas plaquer
une grille a priori. Si, généralement, les structures sont de
forme binaire, on rencontre parfois des catégories
de personnages intermédiaires ou extérieures.
Les critères de classement dans un récit ne sont pas simples à
déterminer : par exemple, pour paraphraser Cl. Lévi Strauss, ce
qui oppose tel prince et telle bergère, est-ce le sexe,
le statut social, l'âge, l'idéologie, l'habitat etc. ?
Contrastes et complémentations : généralement les personnages sont construits pour se mettre en valeur les uns les autres ; on observe dans les récits de nombreux couples ou trios... comme Bardamu et Robinson dans le Voyage au bout de la nuit de Céline.
ROLE DANS L'ACTION
V. Propp dans la Morphologie du conte (1928) a montré qu'on peut analyser la configuration des rapports des personnages ; il a établi une liste de sept rôles correspondant à une sphère d'action :
- le héros, l'adversaire, le faux-héros, le donateur, l'auxiliaire, la princesse et son père (couple), le mandateur.
Ces rôles ne correspondent pas nécessairement à un seul personnage ou à un homme.
Dans Les 200 000 situations dramatiques, E. Souriau proposait, quant à lui, une liste, à la terminologie très astrologique, du type :
Lion : la Force
thématique orientée,
Soleil : Représentant du Bien souhaité, de la Valeur orientante,
Terre : l'Obtenteur virtuel de ce Bien, recherché par le Lion,
Mars : l'Opposant,
Balance : l'Arbitre, attributeur du Bien,
Lune : la Rescousse, redoublement d'une des forces précédentes.
En faisant la synthèse des travaux de V. Propp sur le conte russe et du livre d'E. Souriau sur le théâtre, et en rapprochant les rôles ainsi définis des fonctions syntaxiques dans la grammaire de la phrase, A.J. Greimas, dans la Sémantique Structurale, p.172 sqq., a inventorié des actants dont le système de relations définit le modèle ou schéma actantiel.
Un actant
est un rôle dans l'action, c'est une réalité abstraite différente
d'un personnage : ainsi un seul personnage peut incarner différentes
fonctions et un actant ne renvoie pas forcément à un être
humain ou à un personnage unique. Les actants ont
ainsi un aspect abstrait et collectif : il ne faut généralement
pas associer un actant à un seul personnage ou être animé.
Anne Ubersfeld a proposé dans Lire le théâtre, p. 63, la paraphrase suivante du schéma précédent de Greimas : "nous trouvons <dans le schéma> une force (ou un être D1) ; conduit par son action, le sujet S recherche un objet O dans l’intérêt ou à l’intention d’un être D2 (concret ou abstrait) ; dans cette recherche, le sujet a des alliés A et des opposants Op. "
Exemple simple d'usage du schéma sur un classique de la littérature pour la jeunesse, Michel Strogoff de Jules Verne :
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Très bref résumé
pour mémoire du roman, en provenance de http://www.ricochet-jeunes.org/
: « L'histoire de Michel Strogoff, courrier spécial du tsar de Russie, qui doit traverser les steppes de Sibérie, pour aller prévenir le frère du tsar (à Irkoutsk) de la présence d'un traître dans son entourage. Son voyage de plus de 5500 km sera compromis par les Tartares commandés par un ancien officier impérial révolté contre le tsar, Ivan Ogareff, qui envahissent la Sibérie. Capturé Strogoff est torturé et ses yeux sont brûlés au fer rouge. Mais Strogoff finit par tuer le traître.» |
On peut comparer cette structure à la syntaxe d'une phrase : sujet, c.o.d., attribut...
Le sujet représente la "force
thématique orientée" de Souriau, car le héros est
porteur d'un désir et, porté par son désir, il accomplit
des actions, entreprend éventuellement une quête ; le rapport de
désir, central dans la psychanalyse, semble éclairant, car le
récit montre souvent un conflit désir /loi. Le
héros est doublement sujet : sujet psychologique et sujet en tant qu'acteur
dans une histoire. Enfin, le héros s'incarne dans le sujet grammatical
des verbes, au plan de la phrase.
L'objet est le bien souhaité,
pas forcément une personne ou un objet (femme, trésor...).Le destinateur
est l'arbitre, l'attributeur, le possesseur du bien désiré. Le
destinataire est l'obtenteur virtuel du bien souhaité, il peut
notamment être le sujet.
L'adjuvant et l'opposant
sont ceux qui aident le sujet, ceux qui lui nuisent, ou plutôt l'ensemble
des forces qui participent au jeu des rapports : des objets, des réalités
matérielles (objet magique, or ou argent...), des qualités ou
défauts "moraux" (naïveté, avidité...) peuvent
intervenir dans un sens ou un autre et se combiner.
Deux
remarques importantes à faire :
- Les actants apparaissent ainsi comme des couples positionnels ( sujet/ objet
; destinateur/ destinataire) ou des couples oppositionnels ( adjuvant/ opposant).
Le destinateur et
le destinataire sont dans une relation contractuelle avec le héros :
ils constituent la sphère de l'échange (patatoïde
en noir). Le sujet et l'objet forment la sphère de la quête,
sur un axe du désir, du vouloir (patatoïde rouge). L'adjuvant et
l'opposant constituent la sphère de la lutte, nous sommes
sur l'axe du pouvoir (patatoïde en bleu).
- Les rôles ne sont
pas fixes, déterminés de façon définitive, mais
ils peuvent dynamiques : dans le conte du « Merle Blanc» les frères
aînés deviennent des adversaires de leur cadet ; l'argent
qui pouvait être au départ une aide pour le jeune héros
devient et se révèle clairement un obstacle...
On peut aisément mettre en oeuvre ou à l'épreuve ce schéma dans le cas d'un conte folklorique merveilleux bien connu, «Cendrillon», dans la version de Perrault :
DESTINATEUR | OBJET | DESTINATAIRE | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
(regard d'autrui et famille) |
affective (amour du prince) |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ADJUVANT | SUJET | OPPOSANT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
-
marraine-fée
|
- effacement du père |
Résumé
pour mémoire du texte, provenant de http://www.ricochet-jeunes.org/
: |
Dans le cas du« Petit Chaperon Rouge», toujours dans la version de Perrault, si on lit le conte littéralement, un peu au « ras des paquerettes», on peut proposer un système des relations :
DESTINATEUR | OBJET | DESTINATAIRE | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
mère
|
provisions |
mère-grand
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ADJUVANT | SUJET | OPPOSANT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
-
bûcherons (au début)
|
jeune
fille (=le P.C.R.) |
-
Loup |
Cette lecture a une cohérence à dominante historique : dans la société traditionnelle d'Ancien Régime, il n'y a pas de retraite ni d'assistance sociale ; le devoir des enfants (ici la mère) est de subvenir aux besoins fondamentaux des anciens qui ne peuvent plus travailler comme la grand-mère.
Résumé
du conte pour mémoire venant de http://www.ricochet-jeunes.org/
: |
Mais
si on perçoit la dimension symbolique du récit, en s'appuyant
sur les versions populaires recueillies à la fin du XIXème (vellave,
tourangelle ou nivernaise, en particulier), on peut souligner un autre enjeu,
en changeant de destinataire :
DESTINATEUR | OBJET | DESTINATAIRE | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
mère
en âge de procréer et lignée de femmes (temps) |
statut
d'adulte responsable |
jeune
fille (en tant
que fille qui prend sa place dans les générations et remplace
sa mère-grand, ménopausée) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ADJUVANT | SUJET | OPPOSANT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
-
bûcherons (au début)
|
jeune
fille pubère (=le P.C.R.) |
-
Loup |
Symboliquement, le choix
ou l'opposition des deux chemins (celui des épingles / des aiguilles
dans les versions folkloriques) évoquerait l'hésitation entre
le principe de plaisir et le principe de réalité. En effet, l'épingle,
élément vestimentaire de la parure féminine, désignerait
alors le plaisir immédiat, celui des bals, de la fête, de la sexualité,
qu'on ne sait différer, contrôler ; l'aiguille, de son côté,
représenterait le sens des réalités avec le travail de
couture, typique de la mère de famille, donc son statut social assumé
etc. Le pain et le lait portés à la mère-grand susciteraient
comme en écho la chair et le sang quasi christiques de l'ancêtre,
consommés dans un repas cannibale et fortifiant. La grand-mère
transmettrait ainsi, en retour du don de la mère, à sa petite
fille, en quelque sorte comme dans un sacrifice, sa baraka et ses capacités
génésiques . Nous serions dans une logique du don / contredon.
Mais dans la version de Perrault, le texte édulcoré est réduit
à n'être qu'un conte d'avertissement ; cela explique l'absence
d'adjuvant ou d'auxiliaires nécessaires pour sauver l'héroïne
et la simplification du symbolisme : le Loup représente l'homme comme
séducteur. La fin doit apparaître, de façon didactique et
appuyée, comme une pure sanction à la désobéissance
de la jeune fille naïve. Perrault aplatit ainsi radicalement l'aspect initiatique
en normalisant et censurant les motifs scabreux (érotisme, repas cannibale,
dimension scatologique) pour s'adapter aux goûts délicats de son
public de lecteurs urbains. Il liquide aussi la croisée des
chemins aux noms énigmatiques, sans doute, par volonté de rationaliser.
Les rôles des films de chevalerie
vus par Gotlib & Alexis dans CINEMASTOCK, t. 1, Dargaud Ed.
Dans une comédie d'intrigue classique, héritière de Plaute, comme chez Molière, on construirait un schéma :
DESTINATEUR | OBJET | DESTINATAIRE | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ADJUVANT | SUJET | OPPOSANT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dans le cas particulier de L'Ecole des femmes, si on se centrait sur Arnolphe comme sujet, on obtiendrait ce schéma :
DESTINATEUR | OBJET | DESTINATAIRE | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
comme volonté de se marier et peur d'être cocu |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ADJUVANT | SUJET | OPPOSANT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
l'innocence d'Agnès, l'étourderie d'Horace |
la recherche naturelle du bonheur par Agnès |
Mais si l'on prenait comme sujet Agnès, on aurait une configuration du type :
DESTINATEUR | OBJET | DESTINATAIRE | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
comme désir naturel d'aimer |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ADJUVANT | SUJET | OPPOSANT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
la recherche naturelle, du bonheur par Agnès |
Alain et Georgette, sa propre naïveté, l'étourderie d'Horace |
On perçoit que changer le point de vue en variant le sujet traduit les tensions, les dynamiques en oeuvre dans l'histoire.
Enfin, si l'on regarde la Quête du Graal, comme le fait Greimas :
DESTINATEUR | OBJET | DESTINATAIRE | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
le Graal |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ADJUVANT | SUJET | OPPOSANT | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
de la Table Ronde |